ziberkan
Super Moderator
TÜRKİYE BOR YATAKLARININ TARİHÇESİ
Türkiye bor yataklarının tarihçesi 1860'lı yıllara, Osmanlı
imparatorluğunun son zamanlarına kadar uzanır. Sözkonusu tarihçe için bazı
ön bilgiler verildikten sonra, değişik ülkelerin ilgi alanına girmesi
nedeniyle, bu cevherin işletilmesi için padişaha ve dönemin yönetimine
yapılan başvuruları açıklıkla ortaya koymaktadır. Osmanlı dönemi ve
Cumhuriyet döneminde bor madenlerinin durumu bu makalede incelenmektedir.
makaledeki bazı söylemlerin, makalenin yazıldığı 1967-68'li yılların dünya
ekonomisine bakış açısından ele alındığında, sosyo-politik sorunları
vurgulaması da, ayrıca başlı başına incelenmeye değer bir niteliktedir. Bu
nedenle, o yılların politik koşulları açısından da makalenin
değerlendirilmesinin dikkatlerden kaçırılmaması gereken bir noktadır. İlgi
çekeceği bir makale.
Bir diğer kaynak ise, Devlet Planlama Teşkilatı'nın 1977 yılında
yayınlanan IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu tarafından
hazırlanmış olan Tarihçesidir. Bu da oldukça ilgi çekicidir.
Günümüzde ise çıkarılmış yasalara göre durum şöyledir:
Bor madenlerinin ruhsat ve saha işletme hakları 01.10.1978 tarih ve 2172
sayı ve 10.06.1983 tarih ve 2840 sayılı kanunlar gereğince ETIHolding
Anonim Şirketi'ne aittir.
"2172 sayılı Devletçe İşletilecek Madenler Hakkındaki Kanun"a dayanarak,
bu kanunun 2. maddesinde yeralan "bor tuzları, uranyum ve toryum
madenlerinin aranması ve işletilmesi devlet eliyle yapılır"
TÜRKİYE BOR YATAKLARI
Türkiye bor yatakları Balıkesir, Bursa, Eskişehir, Kütahya illerinde
yeralır. Bu yataklardan Eskişehir-Kırka bor yatağı bugüne kadar bilinen
dünyanın en büyük yatağıdır.
BALIKESİR-BİGADİÇ
BALIKESİR-SUSURLUK
BURSA-KESTELEK
KÜTAHYA-EMET
ESKİŞEHİR-KIRKA
BOR POLİTİKASI
Türkiye'nin genel madencilik politikası, madencilik kanunları kapsamında,
tüm yeraltı zenginliklerinin devletin, dolayısıyla milletin malı olarak
kabul ettiği ve uyguladığı bir temel politikadır. Ancak bunların
işletilmesinde, devlet bu hakkını değişik kişi ve kuruluşlara belirli süre
için devredebilir. Bu işletmeler ile ülkedeki yeraltı zenginlikleri, hem
ülke ve hemde dünya teknolojisinin yararlanmasına olanak sağlanmaktadır.
Bu Türkiye Cumhuriyetinin Madencilik doktrinidir.
Ancak bor cevherleri, bu kapsam içerisinde farklılaştırılarak, devlet
kuruluşu olan ETİBOR tarafından işletilmesi tekelleştirilmiştir. Bunun
nedeni ise, tarihçe bölümünde sunulmuş olan haklı gerekçelerdir.
Dünyadaki tüm ülkeler kendi yeraltı kaynaklarını stratejik olarak kabul
ederek, bu doğrultuda gerekli önlemleri alırlar. Bu devletler arasında
kabullenilmiş ve yasallaştırılmış bir genel uygulamadır. Türkiye devlet
arası genel kurallar kapsamında kendi çıkarlarını koruyucu ve kollayıcı
gereken yasal önlemleri almış, bor cevherini stratejik maden kabul ederek
genel politikasını da, hiçbir ülkeye karşı bir politik araç olarak
kullanmayarak dengeli bir politika gütmüş ve gütmektedir.
Bu bakımdan ATATÜRK'ün "YURTTA SULH, CİHANDA SULH" doktrinini madencilik
sektöründe ispatlamıştır. Bu genel uygulama, kriz dönemlerinde dahi
dikkatlice ve hiçbir ülkenin çıkarlarını ve endüstrisini dar boğaza
sokmayarak, gerek ıı.dünya savaşı sırasında, gerekse kendisi krize girdiği
1960,1980,1999-2000'li yıllardaki uygulamalarıyla ispatlamıştır.
Türkiye bu politikasını devam ettirecektir. Şu anda herhangi bir şekilde
yasal ve diğer nedenlere dayalı, görünür ve diğer ülkelerin ortaya koyduğu
haklı olabileceklerini düşündürebilecek gerekçelere dayalı bir sorunda
yoktur.
Ancak, politik değişik senaryo modellemeleri varsayılarak, özellikle
üniversitelerde siyasal bilimlerde araştırmaların yapılması, uluslararası
ekonomi bilim dallarında da, yeni rezervlerin bulunması halinde
Türkiye'nin pazar kontrolü konusundaki rolü, yukarıda belirtilen genel
madencilik politikası doğrultusunda incelenmelidir.
BOR ARAŞTIRMALARI
Bor cevherinin kullanım alanları açısından genel bir spektrum ortadadır.
Bu genel spektrum içerisinde, değişik alanlarda mevcut uygulamalarda,
herhangi bir elementin yerine bor kullanılması konusunda araştırmaların
yapılması yararlıdır.
Böylelikle borun kullanım olanaklarının sınırları genişletilirken, bu yeni
ürünlerin tüm dünyada kullanılması ve yaygınlaştırılması çalışmaları
yapılmalıdır. Bu çalışmalar, Türkiyenin bor araştırmalarında lokomotif
ülke olmasını sağlarken, diğer yandan da teknolojik gelişmelerde önderlik
yapabilme kapasitini arttıracaktır.
Ülkemizdeki bor cevheri kullanılan araştırmaların değişik kuruluşlar
tarafından öncelikli araştırma olarak desteklenmesi yararlı olabileceği
düşünülebilir.
Bor kullanılarak yapılan araştırmacıların örgütlenmesinde, bunların
özellikle yurtdışındaki çalışmalara katılımlarında, yurtdışında paralel
çalışmalar yapan kişi ve kuruluşlarla ortak projelerin üretilmesi ve
yürütülmesinde desteklenmeleri, hem ülke, hemde dünya teknolojilerinin
gelişmesine büyük katkılar sağlayacaktır.
BOR TEKNOLOJİSİ
Bor teknolojisi alanında, üretimin artırılması ve üretim yöntemlerinin
geliştirilmesi, cevherlerin özelliklerine göre yeni üretim teknolojisine
gereken yatırımların öncelikli olarak yapılması, bunun için kaynakların
değişik alternatiflerde yaratılması zorunludur.
Ürün pazarlanmasında, fiyat istikrarı kadar üretimin fleksibl olması, ürün
çeşitlerinin artırılmasının gerçekte kaynak israfı değil, kaynak
yaratılması olduğu bilinci gelişmelidir. Ham cevher üretimi mümkün
olduğunca bir yandan artırılırken, üretimin tümünün önce ülke içinde
konsantre ve borik asit veya diğer ürün türlerine dönüştürülmesi
sağlanmalıdır. Üretimin artırılarak ürün fazlası yaratılşması ve ürünlerin
mümkün olduğunca, tüm dünyada pazarlanması yaralı olacak ve pazarlamada da
serbest piyasa ekonomisinin kurallarına uyulması yararlı olacaktır.
Maliyetlerin düşürülmesi için gereken tüm uygulamalar ve yaratıcı fikirler
özverili şekilde desteklenebilmelidir.
Bor cevherlerinin çevre kirliği yaratmayacak şekilde değerlendirilmesiyle
ilgili çalışmalar desteklenerek, canlı sağlığını korumaya yönelik
araştırma ve uygulamalara önderlik etmek, dünyanın şu anda en büyük
rezervine sahip olan Tükiye'nin görevi olabilmeli ve Türkiye bunu
kendisine bir görev kabul etmelidir.
DÜNYANIN EN STRATEJİK MADENİ BOR KONUSUNDA TÜRKİYE NASIL
UYUTULUYOR?..
BOR KİMLERE PEŞKEŞ ÇEKİLMEK İSTENİYOR?...
GELECEĞİN YAKITI TÜRKİYE’NİN ELİNDEN NASIL ALINMAYA ÇALIŞILIYOR?..
ODTÜ ESKİ REKTÖRÜ PROF.DR. NURİ SARYAL 23 YIL ÖNCE AZERBAYCAN’DA NE
GÖRDÜ?..GÖSTEREN ADAMA NE OLDU?..
SARYALI’I KİM NİÇİN DURDURMAK İSTEDİ?..
Nükleer silahlar ve nükleer reaktörlerden, havacılık
sanayiine, tekstilden, ilaç sanayi, elektronik, temizlik
malzemeleri, kimya, kağıt üretimi gibi 250 üründe kullanılan
borun yakıt olarak da kullanılabileceği iddia ediliyor. Bor’un
araç yakıtı olarak kullanılacak nitelikte olması, Türkiye’yi
geleceğin “Arap yarımadası” yapabilir.
Toplam 1 milyar tonu bulan rezervlerin mali değeri ise 356
milyar dolara ulaşıyor. Borun işlenmesiyle elde edilecek katma
değer de gözönüne alındığında, Türkiye`ye katkısı trilyonlarca
dolar ediyor. Yılda 1,5 milyon ton olan ve değeri 1,2 milyar
doları bulan dünya pazarında talebin yüzde 70`ten fazlasını
Türkiye ve ABD karşılıyor. Dünya toplam bor rezervlerinin
yüzde 64`ünün Türkiye`de, yüzde 10`unun ise diğer önemli ülke
olan ABD`de bulunduğu dikkate alındığında Türkiye`nin üretim
ve ihracatının oldukça yetersiz düzeyde olduğu görülüyor.
Peki Türkiye altın yumurtlayan tavuğundan niçin
yararlanamıyor?
İddialara göre borla çalışan araba üretildi. Daimler-Chrysler,
seri üretime bile geçti. Ancak bu gelişmeler Türkiye’ye
yansıtılmıyor. Tartışmalar bazı kişi ve güçlerin özelleştirme
furyasını da arkasına alarak, cazip ve stratejik madeni
uluslar arası tröstlerin Türkiye’yi bor konusunda baskı altına
aldığına, boru devletin yeterli karlılık ve verimlilikte
kullanılmadığına kadar uzanıyor
İşte bor madeniyle ilgili ÇARPICI iddialar:
BOR MADENİ BİR KAÇ ŞİRKETİN İMTİYAZI ALTINDA
Türklere yasaklanan bor madenleri yabancılar için
çalıştırılıyor. Tinkalin yüzde 91’i Solvay grubu ve Treibacher
şirketlerine, uleksitin yüzde 90’nı ABD’deki iki şirkete,
kolemanitin ise yüzde 25’i asitborik üreticisi Larderello
(İtalya) ve yüzde 16’sı US Borax’a satılıyor.
YURDIŞINA DAHA UCUZA VERİLİYOR
Tinkalin yurt dışına ortalama 140 dolardan satılırken, yurt
içine 250 dolardan satılıyor. Yıllardan beri sürdürülen bu
fiyat politikası, yurt içinde bor sanayinin kurulmasını
engelliyor.
TÜRKİYE BOR ÜRÜNÜ İTHAL EDİYOR
Dünyanın en zengin bor madenine sahip Türkiye, yurtdışından
sodyum perborat ithal ediyor. Sodyum perborat yurtdışına ihraç
edilen tinkal ve borakstan üretiliyor.
ODTÜ ESKİ REKTÖRÜ’NÜ KİM ENGELLEDİ?
Şükrü Sina Gürel’in Devlet Bakanlığı döneminde de büyük
tartışmalara neden olan bor Türkiye için çok büyük önem
taşıyor. Bor maden sanayinin Türkiye ‘de gelişmesini
engellemek için bazı yurtdışı kaynakların çabaları olduğu
belirtiliyor. Aslında bu çaba yıllara öncesine dayanıyor.
Türkiye’nin borun önemini kavramasını engellemek isteyen
uluslar arası tröstler, çeşitli şekillerde müdahalelerde
bulunmuş. Buna en iyi kanıt ise ODTÜ eski Rektörü Prof Dr.
Nuri Saryal’ın yaşadıkları gösterilebilir.
23 yıldır bor madeni ile ilgili sırrını saklanan Saryal, bor
madenleri üzerinde yaşanan tartışmaların artmasıyla birlikte
başından geçenleri İnternetajans’a anlattı. İşte Prof. Dr.
Nuri Saryal’ın başından geçenleri kendi ağzından veriyoruz:
AZERBAYCAN DAVETİ
1979 mayıs ayında yani 23 yıl önce Azerbaycan Bilim
Akademileri Başkanı Hasan Abdullayev tarafından Azerbaycan’a
davet edildim. Yapılan araştırmaları gösteriyorlardı. Bir ara
“ şimdi göreceklerinizin fotoğrafını çekmemenizi ve soru
sormamanızı anlatılanlarla yetinmemenizi rica ediyoruz.”
dediler. Yüksekçe duvarlarla çevrili bir avluya girdik. Ortada
yaklaşık 3 metre çapında parabolik bir ayana, odak ortasında
tek parça silisyum kristali olduğunu söyledikleri yaklaşık
otuz santimetre çapında karmaşık yapıda bir cisim. Aynayı,
güneş ışınları kristal üzerinde toplanacak şekilde çevirdiler.
Bir anda kristal göz kamaştıracak kadar aydınlandı. Bakın
dediler. “bu kapta saf su var, bu ince boru ile kristale
pompalanıyor. Kristaldeki sıcaklık 300 santigrata yakın.Su
hidrojen ve oksijene ayrışıyor. Yüksek hızla dönen gazlar
merkezkaç kuvveti ile birbirinden ayrılıyor. Ortadan hidrojeni
alarak gördüğünüz gazometreye dolduruyor. Kenarda kalan
oksijeni atmosfere sallıyoruz. Hidrojeni BOR ile birleştirip
borhidrur elde ediyoruz. Bunu otomobil yakıtı olarak kullanmak
amacındayız.“
HABER ÇABUK YAYILDI
Çok heyecanlanmıştım. Ankara’ya gelir gelmez kimya bölümündeki
arkadaşlarımdan bu konuda yaralı bilgiler aldım. Ertesi gün
akşam üzeri bir subayın benimle görüşmek istediğini
söylediler. Kendisini kabul ettim. Benden Bakü’de gördüklerim
hakkında ayrıntılı bilgi istedi. Anlattım. Hafta geçmemişti
Federal Almanya Büyükelçisi beni “ bir bardak şampanya içmeye”
sefarete çağırdı, gittim. Biraz sohbetten sonra Bakü de
gördüklerimi anlatmamı rica etti. Haberin ne çabuk yayıldığına
hayret ettim, anlaşılan konu çok önemliydi.
KUŞKULU ÖLÜM
Daha önce Moskova büyükelçimizin “davete karşılık vermeniz
protokol gereğidir” telkinine uyarak, Hasan Abdullayev’i
Ankara’ya (ODTÜ’ye) davet ettim, kabul etti. Geleceği Aeroflot
uçağını bildirdi. Esenboğa’ya arabamı gönderdim., uçaktan
çıkmadı, daha sonraki ilk uçaktan da çıkmadı ve bir daha
kendisinden haber alamadık. Aylar sonra Türkiye’ye gelen bazı
Azeriler’den Abdullayev’in Türkiye’ye hareketinden bir gün
önce oğlu gibi sevdiği damadına bir otomobilin çarparak
öldürdüğünü, kazanın tertip olması ihtimalinin bulunduğunu,
bunun KGB’nin sıkça uyguladığı bir yöntem olduğunu, kendisin
bütün görevlerinden istifa etmeye zorlandığını ve inzivaya
çekildiğini öğrendim. Bir süre sonra da vefat ettiği haberi
geldi.
MERESEDES BORLA ÇALIŞAN ARABA YAPTI
Bakü’den döndükten iki ay sonra, temmuz ayında kendi arzumla
rektörlükten ayrılıp önce Sttutgart Teknik Üniversitesindeki
yakın dostum Prof. Hane’nin Enstitüsüne gittim. Geldiğimin
henüz haftası dolmamıştı, dostum bana” Sen Bakü’de Borhidrur
ile otomobil yakıtı yapılmasına yönelik çalışmalar görmüşsün.
Bu yeni bir şey değil, şu anda Stutgart caddelerinde tam altı
Mersedes araba, demirhidrurle deneme seferleri yapmakta” dedi.
Ve elime bir de Mersedes firmasının bu konudaki broşürünü
verdi.
TÜRKİYE GELCEĞİN ARAP YARIMADASI OLABİLİR
Yirmi üç önceki olaylar sanırım konunun önemine fazlasıyla
anlatmakta. Bakü’deki çalışmalardan acımasız Moskova
yönetiminden sonra ne kaldı, bilmiyorum ama Azerbaycan’la
yapılacak işbirliği, bana sorsanız çok verimli olur.Zira
bizden bir şey saklamıyorlar. Açık yüreklilikle işbirliğine
hazırlar.
Bordan elde edilecek yakıt bugün pahalı olabilir; ama yakın
gelecekte yeni yöntemlerle çok ucuzlayacaktır. Bor Türkiye’yi
geleceğini Arap yarım adası yapabilir. (aklımızı kullanırsak)
Hidrojen elde etmek için gerekli enerji kaynağı ise otuz beş
yıldır bilinen, Almanya’da Julich’de geliştirilmiş olan ancak
yeni teknoloji diye satılan heyum sogutmalı küresel yakıtlı
nükleer santralleri olacaktır.
Türkiye bor yataklarının tarihçesi 1860'lı yıllara, Osmanlı
imparatorluğunun son zamanlarına kadar uzanır. Sözkonusu tarihçe için bazı
ön bilgiler verildikten sonra, değişik ülkelerin ilgi alanına girmesi
nedeniyle, bu cevherin işletilmesi için padişaha ve dönemin yönetimine
yapılan başvuruları açıklıkla ortaya koymaktadır. Osmanlı dönemi ve
Cumhuriyet döneminde bor madenlerinin durumu bu makalede incelenmektedir.
makaledeki bazı söylemlerin, makalenin yazıldığı 1967-68'li yılların dünya
ekonomisine bakış açısından ele alındığında, sosyo-politik sorunları
vurgulaması da, ayrıca başlı başına incelenmeye değer bir niteliktedir. Bu
nedenle, o yılların politik koşulları açısından da makalenin
değerlendirilmesinin dikkatlerden kaçırılmaması gereken bir noktadır. İlgi
çekeceği bir makale.
Bir diğer kaynak ise, Devlet Planlama Teşkilatı'nın 1977 yılında
yayınlanan IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu tarafından
hazırlanmış olan Tarihçesidir. Bu da oldukça ilgi çekicidir.
Günümüzde ise çıkarılmış yasalara göre durum şöyledir:
Bor madenlerinin ruhsat ve saha işletme hakları 01.10.1978 tarih ve 2172
sayı ve 10.06.1983 tarih ve 2840 sayılı kanunlar gereğince ETIHolding
Anonim Şirketi'ne aittir.
"2172 sayılı Devletçe İşletilecek Madenler Hakkındaki Kanun"a dayanarak,
bu kanunun 2. maddesinde yeralan "bor tuzları, uranyum ve toryum
madenlerinin aranması ve işletilmesi devlet eliyle yapılır"
TÜRKİYE BOR YATAKLARI
Türkiye bor yatakları Balıkesir, Bursa, Eskişehir, Kütahya illerinde
yeralır. Bu yataklardan Eskişehir-Kırka bor yatağı bugüne kadar bilinen
dünyanın en büyük yatağıdır.
BALIKESİR-BİGADİÇ
BALIKESİR-SUSURLUK
BURSA-KESTELEK
KÜTAHYA-EMET
ESKİŞEHİR-KIRKA
BOR POLİTİKASI
Türkiye'nin genel madencilik politikası, madencilik kanunları kapsamında,
tüm yeraltı zenginliklerinin devletin, dolayısıyla milletin malı olarak
kabul ettiği ve uyguladığı bir temel politikadır. Ancak bunların
işletilmesinde, devlet bu hakkını değişik kişi ve kuruluşlara belirli süre
için devredebilir. Bu işletmeler ile ülkedeki yeraltı zenginlikleri, hem
ülke ve hemde dünya teknolojisinin yararlanmasına olanak sağlanmaktadır.
Bu Türkiye Cumhuriyetinin Madencilik doktrinidir.
Ancak bor cevherleri, bu kapsam içerisinde farklılaştırılarak, devlet
kuruluşu olan ETİBOR tarafından işletilmesi tekelleştirilmiştir. Bunun
nedeni ise, tarihçe bölümünde sunulmuş olan haklı gerekçelerdir.
Dünyadaki tüm ülkeler kendi yeraltı kaynaklarını stratejik olarak kabul
ederek, bu doğrultuda gerekli önlemleri alırlar. Bu devletler arasında
kabullenilmiş ve yasallaştırılmış bir genel uygulamadır. Türkiye devlet
arası genel kurallar kapsamında kendi çıkarlarını koruyucu ve kollayıcı
gereken yasal önlemleri almış, bor cevherini stratejik maden kabul ederek
genel politikasını da, hiçbir ülkeye karşı bir politik araç olarak
kullanmayarak dengeli bir politika gütmüş ve gütmektedir.
Bu bakımdan ATATÜRK'ün "YURTTA SULH, CİHANDA SULH" doktrinini madencilik
sektöründe ispatlamıştır. Bu genel uygulama, kriz dönemlerinde dahi
dikkatlice ve hiçbir ülkenin çıkarlarını ve endüstrisini dar boğaza
sokmayarak, gerek ıı.dünya savaşı sırasında, gerekse kendisi krize girdiği
1960,1980,1999-2000'li yıllardaki uygulamalarıyla ispatlamıştır.
Türkiye bu politikasını devam ettirecektir. Şu anda herhangi bir şekilde
yasal ve diğer nedenlere dayalı, görünür ve diğer ülkelerin ortaya koyduğu
haklı olabileceklerini düşündürebilecek gerekçelere dayalı bir sorunda
yoktur.
Ancak, politik değişik senaryo modellemeleri varsayılarak, özellikle
üniversitelerde siyasal bilimlerde araştırmaların yapılması, uluslararası
ekonomi bilim dallarında da, yeni rezervlerin bulunması halinde
Türkiye'nin pazar kontrolü konusundaki rolü, yukarıda belirtilen genel
madencilik politikası doğrultusunda incelenmelidir.
BOR ARAŞTIRMALARI
Bor cevherinin kullanım alanları açısından genel bir spektrum ortadadır.
Bu genel spektrum içerisinde, değişik alanlarda mevcut uygulamalarda,
herhangi bir elementin yerine bor kullanılması konusunda araştırmaların
yapılması yararlıdır.
Böylelikle borun kullanım olanaklarının sınırları genişletilirken, bu yeni
ürünlerin tüm dünyada kullanılması ve yaygınlaştırılması çalışmaları
yapılmalıdır. Bu çalışmalar, Türkiyenin bor araştırmalarında lokomotif
ülke olmasını sağlarken, diğer yandan da teknolojik gelişmelerde önderlik
yapabilme kapasitini arttıracaktır.
Ülkemizdeki bor cevheri kullanılan araştırmaların değişik kuruluşlar
tarafından öncelikli araştırma olarak desteklenmesi yararlı olabileceği
düşünülebilir.
Bor kullanılarak yapılan araştırmacıların örgütlenmesinde, bunların
özellikle yurtdışındaki çalışmalara katılımlarında, yurtdışında paralel
çalışmalar yapan kişi ve kuruluşlarla ortak projelerin üretilmesi ve
yürütülmesinde desteklenmeleri, hem ülke, hemde dünya teknolojilerinin
gelişmesine büyük katkılar sağlayacaktır.
BOR TEKNOLOJİSİ
Bor teknolojisi alanında, üretimin artırılması ve üretim yöntemlerinin
geliştirilmesi, cevherlerin özelliklerine göre yeni üretim teknolojisine
gereken yatırımların öncelikli olarak yapılması, bunun için kaynakların
değişik alternatiflerde yaratılması zorunludur.
Ürün pazarlanmasında, fiyat istikrarı kadar üretimin fleksibl olması, ürün
çeşitlerinin artırılmasının gerçekte kaynak israfı değil, kaynak
yaratılması olduğu bilinci gelişmelidir. Ham cevher üretimi mümkün
olduğunca bir yandan artırılırken, üretimin tümünün önce ülke içinde
konsantre ve borik asit veya diğer ürün türlerine dönüştürülmesi
sağlanmalıdır. Üretimin artırılarak ürün fazlası yaratılşması ve ürünlerin
mümkün olduğunca, tüm dünyada pazarlanması yaralı olacak ve pazarlamada da
serbest piyasa ekonomisinin kurallarına uyulması yararlı olacaktır.
Maliyetlerin düşürülmesi için gereken tüm uygulamalar ve yaratıcı fikirler
özverili şekilde desteklenebilmelidir.
Bor cevherlerinin çevre kirliği yaratmayacak şekilde değerlendirilmesiyle
ilgili çalışmalar desteklenerek, canlı sağlığını korumaya yönelik
araştırma ve uygulamalara önderlik etmek, dünyanın şu anda en büyük
rezervine sahip olan Tükiye'nin görevi olabilmeli ve Türkiye bunu
kendisine bir görev kabul etmelidir.
DÜNYANIN EN STRATEJİK MADENİ BOR KONUSUNDA TÜRKİYE NASIL
UYUTULUYOR?..
BOR KİMLERE PEŞKEŞ ÇEKİLMEK İSTENİYOR?...
GELECEĞİN YAKITI TÜRKİYE’NİN ELİNDEN NASIL ALINMAYA ÇALIŞILIYOR?..
ODTÜ ESKİ REKTÖRÜ PROF.DR. NURİ SARYAL 23 YIL ÖNCE AZERBAYCAN’DA NE
GÖRDÜ?..GÖSTEREN ADAMA NE OLDU?..
SARYALI’I KİM NİÇİN DURDURMAK İSTEDİ?..
Nükleer silahlar ve nükleer reaktörlerden, havacılık
sanayiine, tekstilden, ilaç sanayi, elektronik, temizlik
malzemeleri, kimya, kağıt üretimi gibi 250 üründe kullanılan
borun yakıt olarak da kullanılabileceği iddia ediliyor. Bor’un
araç yakıtı olarak kullanılacak nitelikte olması, Türkiye’yi
geleceğin “Arap yarımadası” yapabilir.
Toplam 1 milyar tonu bulan rezervlerin mali değeri ise 356
milyar dolara ulaşıyor. Borun işlenmesiyle elde edilecek katma
değer de gözönüne alındığında, Türkiye`ye katkısı trilyonlarca
dolar ediyor. Yılda 1,5 milyon ton olan ve değeri 1,2 milyar
doları bulan dünya pazarında talebin yüzde 70`ten fazlasını
Türkiye ve ABD karşılıyor. Dünya toplam bor rezervlerinin
yüzde 64`ünün Türkiye`de, yüzde 10`unun ise diğer önemli ülke
olan ABD`de bulunduğu dikkate alındığında Türkiye`nin üretim
ve ihracatının oldukça yetersiz düzeyde olduğu görülüyor.
Peki Türkiye altın yumurtlayan tavuğundan niçin
yararlanamıyor?
İddialara göre borla çalışan araba üretildi. Daimler-Chrysler,
seri üretime bile geçti. Ancak bu gelişmeler Türkiye’ye
yansıtılmıyor. Tartışmalar bazı kişi ve güçlerin özelleştirme
furyasını da arkasına alarak, cazip ve stratejik madeni
uluslar arası tröstlerin Türkiye’yi bor konusunda baskı altına
aldığına, boru devletin yeterli karlılık ve verimlilikte
kullanılmadığına kadar uzanıyor
İşte bor madeniyle ilgili ÇARPICI iddialar:
BOR MADENİ BİR KAÇ ŞİRKETİN İMTİYAZI ALTINDA
Türklere yasaklanan bor madenleri yabancılar için
çalıştırılıyor. Tinkalin yüzde 91’i Solvay grubu ve Treibacher
şirketlerine, uleksitin yüzde 90’nı ABD’deki iki şirkete,
kolemanitin ise yüzde 25’i asitborik üreticisi Larderello
(İtalya) ve yüzde 16’sı US Borax’a satılıyor.
YURDIŞINA DAHA UCUZA VERİLİYOR
Tinkalin yurt dışına ortalama 140 dolardan satılırken, yurt
içine 250 dolardan satılıyor. Yıllardan beri sürdürülen bu
fiyat politikası, yurt içinde bor sanayinin kurulmasını
engelliyor.
TÜRKİYE BOR ÜRÜNÜ İTHAL EDİYOR
Dünyanın en zengin bor madenine sahip Türkiye, yurtdışından
sodyum perborat ithal ediyor. Sodyum perborat yurtdışına ihraç
edilen tinkal ve borakstan üretiliyor.
ODTÜ ESKİ REKTÖRÜ’NÜ KİM ENGELLEDİ?
Şükrü Sina Gürel’in Devlet Bakanlığı döneminde de büyük
tartışmalara neden olan bor Türkiye için çok büyük önem
taşıyor. Bor maden sanayinin Türkiye ‘de gelişmesini
engellemek için bazı yurtdışı kaynakların çabaları olduğu
belirtiliyor. Aslında bu çaba yıllara öncesine dayanıyor.
Türkiye’nin borun önemini kavramasını engellemek isteyen
uluslar arası tröstler, çeşitli şekillerde müdahalelerde
bulunmuş. Buna en iyi kanıt ise ODTÜ eski Rektörü Prof Dr.
Nuri Saryal’ın yaşadıkları gösterilebilir.
23 yıldır bor madeni ile ilgili sırrını saklanan Saryal, bor
madenleri üzerinde yaşanan tartışmaların artmasıyla birlikte
başından geçenleri İnternetajans’a anlattı. İşte Prof. Dr.
Nuri Saryal’ın başından geçenleri kendi ağzından veriyoruz:
AZERBAYCAN DAVETİ
1979 mayıs ayında yani 23 yıl önce Azerbaycan Bilim
Akademileri Başkanı Hasan Abdullayev tarafından Azerbaycan’a
davet edildim. Yapılan araştırmaları gösteriyorlardı. Bir ara
“ şimdi göreceklerinizin fotoğrafını çekmemenizi ve soru
sormamanızı anlatılanlarla yetinmemenizi rica ediyoruz.”
dediler. Yüksekçe duvarlarla çevrili bir avluya girdik. Ortada
yaklaşık 3 metre çapında parabolik bir ayana, odak ortasında
tek parça silisyum kristali olduğunu söyledikleri yaklaşık
otuz santimetre çapında karmaşık yapıda bir cisim. Aynayı,
güneş ışınları kristal üzerinde toplanacak şekilde çevirdiler.
Bir anda kristal göz kamaştıracak kadar aydınlandı. Bakın
dediler. “bu kapta saf su var, bu ince boru ile kristale
pompalanıyor. Kristaldeki sıcaklık 300 santigrata yakın.Su
hidrojen ve oksijene ayrışıyor. Yüksek hızla dönen gazlar
merkezkaç kuvveti ile birbirinden ayrılıyor. Ortadan hidrojeni
alarak gördüğünüz gazometreye dolduruyor. Kenarda kalan
oksijeni atmosfere sallıyoruz. Hidrojeni BOR ile birleştirip
borhidrur elde ediyoruz. Bunu otomobil yakıtı olarak kullanmak
amacındayız.“
HABER ÇABUK YAYILDI
Çok heyecanlanmıştım. Ankara’ya gelir gelmez kimya bölümündeki
arkadaşlarımdan bu konuda yaralı bilgiler aldım. Ertesi gün
akşam üzeri bir subayın benimle görüşmek istediğini
söylediler. Kendisini kabul ettim. Benden Bakü’de gördüklerim
hakkında ayrıntılı bilgi istedi. Anlattım. Hafta geçmemişti
Federal Almanya Büyükelçisi beni “ bir bardak şampanya içmeye”
sefarete çağırdı, gittim. Biraz sohbetten sonra Bakü de
gördüklerimi anlatmamı rica etti. Haberin ne çabuk yayıldığına
hayret ettim, anlaşılan konu çok önemliydi.
KUŞKULU ÖLÜM
Daha önce Moskova büyükelçimizin “davete karşılık vermeniz
protokol gereğidir” telkinine uyarak, Hasan Abdullayev’i
Ankara’ya (ODTÜ’ye) davet ettim, kabul etti. Geleceği Aeroflot
uçağını bildirdi. Esenboğa’ya arabamı gönderdim., uçaktan
çıkmadı, daha sonraki ilk uçaktan da çıkmadı ve bir daha
kendisinden haber alamadık. Aylar sonra Türkiye’ye gelen bazı
Azeriler’den Abdullayev’in Türkiye’ye hareketinden bir gün
önce oğlu gibi sevdiği damadına bir otomobilin çarparak
öldürdüğünü, kazanın tertip olması ihtimalinin bulunduğunu,
bunun KGB’nin sıkça uyguladığı bir yöntem olduğunu, kendisin
bütün görevlerinden istifa etmeye zorlandığını ve inzivaya
çekildiğini öğrendim. Bir süre sonra da vefat ettiği haberi
geldi.
MERESEDES BORLA ÇALIŞAN ARABA YAPTI
Bakü’den döndükten iki ay sonra, temmuz ayında kendi arzumla
rektörlükten ayrılıp önce Sttutgart Teknik Üniversitesindeki
yakın dostum Prof. Hane’nin Enstitüsüne gittim. Geldiğimin
henüz haftası dolmamıştı, dostum bana” Sen Bakü’de Borhidrur
ile otomobil yakıtı yapılmasına yönelik çalışmalar görmüşsün.
Bu yeni bir şey değil, şu anda Stutgart caddelerinde tam altı
Mersedes araba, demirhidrurle deneme seferleri yapmakta” dedi.
Ve elime bir de Mersedes firmasının bu konudaki broşürünü
verdi.
TÜRKİYE GELCEĞİN ARAP YARIMADASI OLABİLİR
Yirmi üç önceki olaylar sanırım konunun önemine fazlasıyla
anlatmakta. Bakü’deki çalışmalardan acımasız Moskova
yönetiminden sonra ne kaldı, bilmiyorum ama Azerbaycan’la
yapılacak işbirliği, bana sorsanız çok verimli olur.Zira
bizden bir şey saklamıyorlar. Açık yüreklilikle işbirliğine
hazırlar.
Bordan elde edilecek yakıt bugün pahalı olabilir; ama yakın
gelecekte yeni yöntemlerle çok ucuzlayacaktır. Bor Türkiye’yi
geleceğini Arap yarım adası yapabilir. (aklımızı kullanırsak)
Hidrojen elde etmek için gerekli enerji kaynağı ise otuz beş
yıldır bilinen, Almanya’da Julich’de geliştirilmiş olan ancak
yeni teknoloji diye satılan heyum sogutmalı küresel yakıtlı
nükleer santralleri olacaktır.