Büyük Selçuklu Devleti'nde Ordu Ders Notu

+ Türk Devletlerinde ordu sürekli olarak önemini korumuş bir kurumdur. Türk devlet anlayışında ve Türk Milleti'nin kültürunde ordu kavramı her zaman için büyük önem taşımıştır.

+ İslam öncesinde olduğu gibi, İslam sonrası da Türk Devletleri'nde ordu büyük önem taşımaya devam etti.

+ Karahanlı Devleti'nde ordu çeşitli Türk boylarından oluşuyordu. (Karahanlı Devleti kuruluş itibari ile tamamen Türk özelliği taşıyan bir devlettir.)

+ Gazneliler Devleti'nde ise durum biraz daha farklı idi. Gazneliler Devleti'nin kuruluş itibari ile çok milletli bir yapıya sahipti. Bu durum orduda da kendini göstermişti. Gazneli ordusu birçok milletten oluşuyordu.

+ Büyük Selçuklu Devleti'nde Türk ordusu çok daha gelişmiş ve büyümüştür.

+ Büyük Selçuklu ordusu altı ayrı bölümden oluşuyordu. Bunlar:

1. Guleman-ı Saray: Çeşitli milletlerden toplanan kölelerin özel bir eğitimle saray için yetiştirilmesi ile oluşmuş askerlerdir.
2. Hassa Askerleri: Çeşitli Türk boylanndan oluşan atlı askeri birliklerdir.
3. Melik ve Vali askerleri: Melikler ve valilerde savaş zamanı emrindeki askerlerle Sultan'ın ordusunakatılırdı.
4. Bağlı Devlet ve Beyliklerin Askerleri: Büyük Selçuklu Devleti' ne bağlı devlet ve beylikler de savaş zamanı Büyük Selçuklu Devleti'ne asker verirlerdi.(Ermeni ve Gürcü krallıkları gibi)
5. Türkmenler: Göçebe olarak yaşayan Türkmenler savaş ortamına her an hazır bulunurlar ve gönüllü olarak Sultan'ın ordusuna katılırlardı.
6. Sipahiler: İkta (toprak sahibi) olanların, gelirlerinin bir bölümü ile beslemek zorunda oldukları askerleridir. Buna gore ülke toprakları vergi gelirlerine göre bölümlere ayrılırdı. Bu bölümlere ikta denirdi.

Bu toprakları işleyen çiftçiler, devlete vermeleri gereken vergiyi "Sipahi"ye verirlerdi. Sipahi de gelirinin bir bölümu ile atlı asker yetiştirirdi. Bu sisteme Osmanlı Devleti döneminde ''Tımar "adı verilmiştir.

Not: İkta sistemi ilk defa Büyük Selçuklu Devleti veziri alan Nizam'ül- Mülk taraftndan uygulanmıştır.